|
Doğalgaz esas olarak metan (CH4) ve daha az oranda
etan (C4H10) ve propan (C3H8) gibi hidrokarbonlardan
meydana gelir. Ayrıca bileşiminde azot (N2),
karbondioksit (CO2), hidrojensülfür (H2S) ile helyum
(He) gazları da bulunabilir. Ancak H2S zararlı bir
bileşen olduğundan, doğalgaz üretim noktasında bu
bileşenden temizlenerek boru hattına pompalanır.
Doğalgaz renksiz ve kokusuz bir gazdır. Doğalgazın
evsel kullanım ve merkezi ısıtma olmak üzere
konutlarda iki farklı kullanım alanı vardır. Bu
farklı alanlardaki alternatif yakıtlar da farklıdır.
Evsel kullanımda alternatifler hava gazı, LPG;
ısıtmada ise kömür ve fuel oildir.
Doğalgaz zehirsizdir:
Doğalgazın en önemli özelliklerinden birisi zehirsiz
olmasıdır. Doğalgazın solunması halinde zehirleyici
ve öldürücü etkisi yoktur. Ancak ortamda çok fazla
birikmişse teneffüs edilecek oksijen azaldığından
dolayı boğulma tehlikesi vardır. Bu yüzden şehre
dağıtmadan önce gaza EGO tarafından koku
verilmektedir. Böylece ortamda gazın varlığını
hissetmek mümkün olmaktadır. Doğalgazın patlama
özelliği: Doğalgazın en önemli tehlikesi diğer gaz
yakıtlarda da olduğu gibi belirli oranlarda hava ile
karışması halinde patlayıcı olmasıdır. Bu nedenle
gaz sızıntılarının olmaması, olacak kaçakların hemen
belirlenmesi ve gaz sızabilecek yerlerin iyi
havalandırılmış olması emniyet açısından çok
önemlidir.
Doğalgaz havadan hafiftir:
Doğalgazın diğer önemli bir özelliği havadan hafif
olmasıdır. Dolayısı ile hava içinde yükselme
eğilimindedir. Gaz kaçakları hava ile karışmadan
önce yükseklerde toplanır. Bu yüzden havalandırma
bacalarından kolaylıkla dışarı atılabilirler.
Doğalgaz kuru bir gazdır:
Bu özelliği dolayısıyla dişli bağlantılarda
kurumayan sızdırmazlık malzemeleri kullanılmalıdır.
Doğalgazın ısıl değeri: Doğalgazın ısıl değeri hava
gazına göre daha fazla, tüp gaza göre daha düşüktür.
Bu sebeple hava gazından doğalgaza dönüşen ocaklarda
yemekler daha çabuk pişebilecektir.
Doğalgaz çevreyi kirletmeyen yakıttır:
Çevreyi kirleten üç ana faktör doğalgaz dumanı
içerisinde bulunmamaktadır. Bunlardan birincisi
kükürt oksitlerdir. Bu madde duman gazındaki ve
havadaki nemle, sülfrik aside dönüşür. Böylece hem
kazan borularını, hem de asit yağmurları ile çevreyi
aşındırır ve tahrip eder. Ayrıca solunması halinde
insanlar için zehirleyici etkisi vardır. İkincisi
ise uçan kül parçacıklarıdır. Özellikle kömür
yakılması halinde çevreye yayılan bu katı
parçacıklar temizlik ve insan sağlığı açısından son
derece zararlıdır. Ayrıca kazan yüzeylerini
kaplayarak verimi ve ısıl kapasiteyi düşürürler.
Üçüncü faktör ise yanmamış gazlardır. Bunlar içinde
özellikle karbonmonoksit belirli dozlara ulaştığında
öldürücü etkisi olan son derece zararlı bir
maddedir. Her üç zararlı da doğalgaz yanma
ürünlerinde bulunmamaktadır. Yanma ürünleri içinde
bulunan ve çevreye zarar veren bir başka bileşen de
Azotoksitlerdir Nox. Azotoksitler fiziksel
rahatsızlıklara, gözlerde yanmaya ve yüksek dozda
bulunduğunda boğulma hissine neden olur. Yanma
ürünleri içinde NOx oluşumunun ana nedenlerinden
biri yanma sıcaklığının yüksek olmasıdır. Doğalgaz
ocak sıcaklıkları yüksek olup, NOx emisyonu da, eğer
önlem alınmazsa, diğer yakıtlara göre daha az
olmakla birlikte yine de önemli mertebededir. Bu
yüzden örneğin Viessmann atmosferik yakıcılı
doğalgaz kazanlarında NOx emisyonunu düşürmek için
yanma odasına alev soğutma çubukları
yerleştirilmiştir.
Doğalgaz temiz bir yakıttır:
Doğalgazın temiz bir yakıt olması kazan bakım ve
işletmesi açısından önemli bir avantaj sağlar Fuel
oil veya kömür yakılması halinde kalorifer kazanı
ısıtma yüzeyleri üzerinde biriken kül ve kurum
tabakası hem yüzeyleri aşındırır hem de ısı geçişini
engelleyerek kazan verimini düşürür. Bu yüzden kazan
boruları haftada en az bir kere temizlenmek
zorundadır. Halbuki doğalgaz kullanımında böyle bir
sorun yoktur.
Doğalgazın yakılması için ön hazırlama ve depolama
gerekmez:
Doğalgaz kullanılması halinde yakıt hazırlama ve kül
atma işlemlerine gerek kalmaz. Hem fuel oil, hem de
kömür depolanmak zorundadır. Bu nedenle kazan
dairelerinde yakıt tankı veya kömürlük hacimleri
oluşturulmaktadır. Halbuki doğalgazda buna gerek
yoktur. Yakıt doğrudan şebekeden kazana boru ile
bağlanmaktadır. Özellikle yakıt depolama zorunluluğu
dolayısı ile katı ve sıvı yakıtlarda kazan dairesi
bodruma yapıldığı halde, doğalgaz için kazan
daireleri çatı katında oluşturulabilir. Böylece
kullanılabilir inşaat alanlarından önemli ölçüde
tasarruf yapılabilir. Yakılmadan önce fuel oil
ısıtılmak, filtrelenmek ve basınçlandırılmak
zorundadır. Kömür ise kırılmak, taşınmak ve
kurutulmak gibi işlemlere gerek gösterir. Ayrıca
mekanik olarak ocağa beslenmesi istendiğinde pahalı
sistemler gerekir. Halbuki doğalgazda böyle bir ön
hazırlamaya gerek yoktur.
Otomatik kontrola uygundur:
Doğalgaz yakıcıları tamamen otomatik kontrolla,
insana gerek duymadan ve emniyetli bir şekilde
çalışırlar. Devreye çabuk girip, devreden çabuk
çıkabilirler.
Doğalgaz kazanları yüksek verimlidir:
Doğalgazlı kazanlarda ısıl verim de yüksektir. Bir
kazanın ısıl veriminin yüksek olması, kazanı terk
eden duman gazlarının sıcaklığının düşük olmasına
bağlıdır. Fuel oil veya kömür yakılması halinde,
daha önce sözü edilen, kükürt oksitlere bağlı asit
korozyonu nedeniyle duman sıcaklıkları fazla
düşürülmez. Halbuki doğalgazda böyle bir sorun
olmadığından daha verimli kazanlar yapmak mümkündür.
Nitekim doğalgazlı Viessmann döküm kazanlarda ısıl
verim %93-96 gibi çok yüksek değerlere
çıkabilmektedir.
Doğalgaz ekonomiktir:
Bütün bu temizlik, depolama, yakıt hazırlama ve kül
atma maliyetleri gözönüne alınırsa, doğalgaz
yakılmasının gerek yatırım, gerekse işletme
maliyetlerinde önemli kazançlar sağladığı
söylenebilir. Yapılan bir çalışmaya göre doğalgaz
yakılması halinde sadece işletme giderlerinde fuel
oile oranla yıllık tüketiminin %1'i mertebesinde bir
tasarruf sağlanmaktadır. Kömür olması halinde bu
kazanç çok daha yüksek olacaktır. Kazan
verimlerindeki artışlar da dikkate alındığında
doğalgazın diğer yakıtlara göre en az %10
mertebesinde ilave işletme ekonomisi sağladığı
söylenebilir. |
